توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٤ - تقسيم مجاز

العلاقة اخذ فى التصريح بالبعض الآخر من انواع العلاقات فقال:

ترجمه‌

تقسيم مجاز

مصنّف گويد:

مجاز را مرسل گويند در صورتيكه علاقه بين آن و حقيقت غير مشابهت باشد و در غير اينصورت آن را استعاره خوانند.

و بسيار اتّفاق مى‌افتد كه استعاره را بر استعمال اسم مشبّه به در مشبه اطلاق مى‌كنند پس مشبه به و مشبه را مستعار منه و مستعار گفته و لفظ مشبّه به را مستعار خوانند.

و مجاز همچون استعمال [يد] در نعمت و قدرت و نيز مانند بكار بردن [راويه‌] در مزاده.

شارح گويد:

مجاز بر دو قسم است: مجاز مرسل و استعاره.

مجاز مرسل: اگر علاقه‌اى كه مصحّح استعمال است غير مشابهت بين معناى حقيقى و مجازى باشد آنرا مجاز مرسل گويند كه امثله آن انشاء اللّه خواهد آمد.

استعاره: اگر علاقه مصحّح استعمال مشابهت بين معناى حقيقى و مجازى باشد آنرا استعاره خوانند، بنابراين استعاره لفظى استكه در معنائى كه بمعناى اصلى تشبيه شده بعلاقه مشابهت استعمال شده باشد همچون: اسد در اين عبارت:

رأيت اسدا يرمى (شيرى كه تير مى‌انداخت را ديدم).

در اينمثال لفظ [اسد] در رجل شجاع استعمال شده و قبل‌